قرآن او حدیث

د عاشورا روژه؛ د ګناهونو د بښنې او د انبیاوو د بریا ورځ

نن د الله تعالی د سپېڅلې میاشتې، محرم الحرام دریمه ورځ ده. محرم د هغو څلورو عزتمندو میاشتو څخه ده چې الله تعالی په قرآن کریم کې یادې کړې دي. دا میاشت د عبادت، توبې او نېکو اعمالو لپاره ځانګړی فرصت دی، او د دې میاشتې تر ټولو ستره ورځ د عاشورا ورځ (د محرم لسمه) ده.

محرم؛ د الله تعالی میاشت
رسول الله ﷺ فرمایلي دي:
«أَفْضَلُ الصِّيَامِ بَعْدَ رَمَضَانَ شَهْرُ اللهِ الْمُحَرَّمُ»
ژباړه: له رمضان وروسته تر ټولو غوره روژه د الله د میاشتې، محرم روژه ده.
— صحیح مسلم، حدیث: 1163
د دې حدیث څخه معلومېږي چې محرم دومره لوی مقام لري چې رسول الله ﷺ ورته "شهر الله" (د الله میاشت) ویلي دي، او دا یو ځانګړی شرف دی.

عاشورا څه ده؟

عاشورا د محرم لسمه ورځ ده. دا هغه ورځ ده چې الله تعالی پکې خپل پیغمبر حضرت موسیٰ علیه السلام او د هغه مؤمنان د فرعون له ظلم څخه وژغورل او فرعون یې په سمندر کې غرق کړ.
کله چې رسول الله ﷺ مدینې ته هجرت وکړ، ویې لیدل چې یهود د عاشورا روژه نیسي. رسول الله ﷺ د علت پوښتنه وکړه، هغوی وویل:
دا هغه ورځ ده چې الله موسیٰ علیه السلام ته نجات ورکړ.
نو رسول الله ﷺ وفرمایل:
«نَحْنُ أَحَقُّ بِمُوسَى مِنْكُمْ»
ژباړه: موږ تر تاسو موسیٰ علیه السلام ته ډېر نږدې یو.
بیا رسول الله ﷺ خپله هم روژه ونیوله او صحابه کرامو ته یې هم د روژې امر وکړ.
— صحیح بخاري، حدیث: 3397؛ صحیح مسلم، حدیث: 1130

د عاشورا د روژې فضیلت

رسول الله ﷺ فرمایلي دي:
«صِيَامُ يَوْمِ عَاشُورَاءَ أَحْتَسِبُ عَلَى اللهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ»
ژباړه: زه له الله څخه هیله لرم چې د عاشورا د ورځې روژه د تېر یو کال ګناهونه وبښي.
— صحیح مسلم، حدیث: 1162
مهمه یادونه:
دلته د صغیره (وړو) ګناهونو بښنه مراد ده، خو لویو ګناهونو لپاره ځانګړې توبه اړینه ده.
د عاشورا روژه څنګه ونیسو؟
رسول الله ﷺ وفرمایل:
«لَئِنْ بَقِيتُ إِلَى قَابِلٍ لَأَصُومَنَّ التَّاسِعَ»
ژباړه: که زه راتلونکي کال ته ژوندی وم، نو نهمه ورځ به هم روژه ونیسم.
— صحیح مسلم، حدیث: 1134
علماوو د عاشورا د روژې درې درجې بیان کړې دي:
غوره طریقه: د محرم ۹مه او ۱۰مه روژه.
تر ټولو بشپړه طریقه: د ۹مې، ۱۰مې او ۱۱مې روژې نیول.
یوازې د ۱۰مې روژه: جایزه ده، خو غوره نه ده.
په عاشورا کې کوم کارونه باید وشي؟
✅ روژه نیول
✅ توبه او استغفار
✅ د قرآن کریم تلاوت
✅ صدقه او خیرات
✅ د خپلوانو سره ښه چلند
✅ زیات ذکر او دعا
له بدعتونو ځان ساتل
په عاشورا کې ځینې خلک ځانګړي مراسم جوړوي، ځان وهي، ماتم کوي یا داسې عبادتونه ځانګړي کوي چې په شریعت کې اصل نه لري. مسلمان باید یوازې هغه عمل وکړي چې په قرآن او صحیح سنتو ثابت وي.
رسول الله ﷺ فرمایلي دي:
«مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ»
ژباړه: چا چې زموږ په دین کې داسې څه نوي کړل چې له دین څخه نه وي، هغه مردود دي.
— صحیح بخاري، حدیث: 2697؛ صحیح مسلم، حدیث: 1718

ای مؤمنه! د عاشورا ورځ یوازې یوه عادي ورځ نه ده؛ دا د حق د بریا، د باطل د نابودۍ، او د الله د نصرت ورځ ده. هماغه الله چې موسیٰ علیه السلام ته یې د سمندر لارې پرانیستې، نن هم د خپلو مؤمنو بندګانو لپاره د ستونزو دروازې خلاصوي.
راځئ چې د محرم دا مبارکه میاشت د توبې، عبادت او روژې په وسیله د الله تعالی د رضا د ترلاسه کولو فرصت وګرځوو.
اللهم أعنّا على ذكرك وشكرك وحسن عبادتك. آمین.

!کله چې انسان ګمراه وي، خو ځان هدایت‌یافته ګڼي

الله تعالی په قرآن کریم کې د انسان د ګمراهۍ تر ټولو خطرناک پړاو بیان کړی دی. هغه دا نه دی چې انسان ګناه وکړي او پوه شي چې ګناهکار دی؛ بلکې تر ټولو لویه فاجعه دا ده چې انسان له حقه واوړي، د شیطان تر اغېز لاندې راشي، او بیا هم ځان د حق لاروی وګڼي.
الله تعالی فرمایي:
﴿وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمٰنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ ۝ وَإِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ﴾ (سورة الزخرف: 36-37)
ژباړه: «او څوک چې د رحمان له ذکر څخه مخ واړوي، موږ به پرې یو شیطان مسلط کړو، نو هغه به یې تل ملګری وي. او یقیناً شیطانان به هغوی له سمې لارې منع کوي، خو هغوی به ګومان کوي چې دوی هدایت‌یافته دي.»
د شیطان تر ټولو ستره بریا
شیطان هغه وخت تر ټولو زیات خوشحاله وي چې یو انسان په ګناه کې وي او پوه شي چې ګناهکار دی؟ نه!
بلکې هغه وخت چې:
باطل حق وبولي،
بدعت سنت وبولي،
ګناه عبادت وبولي،
او ځان د هدایت پر لار وګڼي.
ځکه داسې انسان د توبې اړتیا نه احساسوي.
ګمراهي څنګه پیلېږي؟
الله تعالی د ګمراهۍ بشپړ بهیر په دوو آیتونو کې بیان کړی:
۱- د الله له ذکر څخه غفلت
کله چې انسان:
قرآن پرېږدي،
د الله یاد کم کړي،
لمونځ ته ارزښت ور نه کړي،
د دین زده کړه پرېږدي،
نو د خطر لومړی زنګ وهل کېږي.
۲- د شیطان ملګرتیا
الله فرمایي:
﴿نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا﴾
«یو شیطان به پرې مسلط کړو.»
یعنې د هغه فکرونه، غوښتنې او پرېکړې به ورو ورو د شیطان تر اغېز لاندې راشي.
۳- له حقه لرې کېدل
بیا شیطان:
حق بد ښکاره کوي،
باطل ښه ښکاره کوي،
ګناه اسانه ښکاره کوي.
۴- ځان پر حق ګڼل
تر ټولو خطرناک پړاو دا دی:
﴿وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ﴾
«هغوی فکر کوي چې دوی هدایت‌یافته دي.»
همدلته د انسان د هلاکت دروازه پرانیستل کېږي.
د امتونو د تباهۍ راز
د تاریخ ډېری منحرفې ډلې ځانونه د حق استازي بلل.
فرعون ځان حق باله.
د نوح علیه السلام قوم ځان سم ګاڼه.
د عاد او ثمود قومونه ځانونه هوښیار بلل.
د هرې زمانې باطل پاله خلک ځانونه د اصلاح خاوندان ګڼل.
خو حقیقت بل و.
الله تعالی فرمایي:
﴿أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَلٰكِنْ لَا يَشْعُرُونَ﴾ (البقرة: 12)
ژباړه: «خبر اوسئ! همدوی فساد کوونکي دي، خو نه پوهېږي.»
د رسول الله ﷺ ویره
رسول الله ﷺ به د خپل امت په اړه یوازې د ظاهري دښمنانو ویره نه لرله؛ بلکې د ګمراه کوونکو مشرانو او فتنو ویره یې هم لرله.
هغه ﷺ وفرمایل:
«إِنِّي لَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ الْفَقْرَ، وَلَكِنْ أَخَافُ عَلَيْكُمُ الدُّنْيَا»
ژباړه: «زه پر تاسو د غربت ویره نه لرم، بلکې پر تاسو د دنیا ویره لرم.» (صحیح بخاري)
ځکه دنیا او خواهشات انسان د الله له ذکره لرې کوي.
خپل ځان وازمویئ
له ځانه وپوښتئ:
زه هره ورځ څومره قرآن لولم؟
زما د الله یاد څومره دی؟
د دین علم څومره زده کوم؟
کله چې حق را څرګند شي، ایا یې منم؟
که یوازې د خپلې خوښې خبره منم؟
که انسان د الله له ذکره لرې شي، نو د شیطان اغېز ورباندې زیاتېږي، که یې احساس کوي او که نه.
د نجات لار
د دې آیتونو پیغام یوازې خبرداری نه، بلکې د خلاصون لار هم ده:
✅ د قرآن سره اړیکه ټینګه کړئ.
✅ پنځه وخته لمونځ په پابندۍ ادا کړئ.
✅ سهار او ماښام اذکار وکړئ.
✅ د حق د منلو جرأت پیدا کړئ، که د نفس خلاف هم وي.
✅ د دین علم له معتبره علماوو زده کړئ.

د انسان لپاره تر ټولو خطرناکه ګمراهي دا نه ده چې ګناه وکړي؛ بلکې دا ده چې ګمراه شي او بیا ځان هدایت‌یافته وګڼي.
همدا هغه حالت دی چې الله تعالی یې په دې دوو آیتونو کې یادونه کړې ده.
نو راځئ چې د الله له ذکر، قرآن، سنت او د حق له منلو سره خپله اړیکه ټینګه کړو، څو د شیطان د ملګرتیا او د ځان-غولوونکې ګمراهۍ څخه وژغورل شو.
اللهم أرنا الحق حقًا وارزقنا اتباعه، وأرنا الباطل باطلًا وارزقنا اجتنابه. آمین.