Miejsko-Gminne Koło Pszczelarzy w Strzegomiu

Jesienne dokarmianie pszczół – jak, czym i po co przygotować rodzinę do zimowli?

Koniec lata to w pasiece czas szczególny. Z jednej strony kończy się sezon pożytkowy i większość prac związanych z pozyskiwaniem miodu mamy już za sobą, z drugiej – właśnie wtedy zaczyna się jeden z najważniejszych etapów przygotowania rodzin do zimowli. To, co zrobimy w sierpniu i wrześniu, będzie miało wpływ nie tylko na ilość zgromadzonych zapasów, ale przede wszystkim na kondycję rodziny, liczbę pszczół zimowych i jej zdolność do przetrwania kilku miesięcy bez większego dopływu pokarmu z zewnątrz.

Jesienne dokarmianie nie powinno być jednak traktowane jako proste „zalanie ula cukrem”. Dobrze przeprowadzone karmienie jest elementem całej gospodarki pasiecznej i powinno być dostosowane do konkretnej rodziny. Zanim więc sięgniemy po wiadro z syropem, warto odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie: ile pokarmu rodzina rzeczywiście ma i ile będzie jej jeszcze potrzebne?

Najpierw ocena rodziny, później karmienie

Rodzina pszczela powinna wejść w zimę z odpowiednią ilością zapasów, ale nie istnieje jedna uniwersalna liczba kilogramów właściwa dla każdego ula. W praktyce często przyjmuje się orientacyjnie kilkanaście do około 20 kg pokarmu, jednak zapotrzebowanie zależy od siły rodziny, typu ula, wielkości gniazda, warunków klimatycznych i lokalnych pożytków.

Dlatego zdecydowanie lepiej oceniać każdą rodzinę indywidualnie. Podczas przeglądu trzeba zwrócić uwagę nie tylko na ilość pokarmu, ale także na jego rozmieszczenie. Pszczoły muszą mieć możliwość korzystania z zapasów w trakcie zimowli. Sam fakt, że w ulu znajduje się odpowiednia masa pokarmu, nie gwarantuje jeszcze, że będzie on dla kłębu łatwo dostępny.

Warto również pamiętać, że pod koniec lata nie możemy patrzeć na gniazdo wyłącznie przez pryzmat zapasów. Rodzina nadal powinna wychować odpowiednią liczbę dobrze odżywionych pszczół zimowych. Zbyt intensywne i zbyt wczesne karmienie może spowodować nadmierne zapełnienie plastrów pokarmem, a tym samym ograniczyć matce przestrzeń do czerwienia.

Celem nie jest więc maksymalne wypełnienie ula. Celem jest uzyskanie silnej, zdrowej rodziny z odpowiednim zapasem pokarmu i prawidłowo przygotowanym gniazdem.

Naturalny pożytek a dokarmianie

Jeżeli pszczoły nadal mają dostęp do wartościowego naturalnego pożytku, powinien on być podstawą ich gospodarki pokarmowej. Dokarmianie ma przede wszystkim uzupełniać niedobory, a nie zastępować pożytek.

Sytuacja zmienia się po zakończeniu głównych pożytków. Rodzina nadal zużywa pokarm, matka może intensywnie czerwić, a pszczoły muszą przygotować kolejne pokolenie do zimowli. Jeżeli w tym okresie w środowisku zaczyna brakować nektaru, podkarmianie może pomóc utrzymać odpowiednią kondycję rodziny.

Trzeba jednak rozróżnić dwa różne cele. Niewielkie ilości rzadszego syropu mogą być stosowane jako podkarmianie pobudzające, którego zadaniem jest imitowanie niewielkiego pożytku i podtrzymanie aktywności rodziny. Jesienne dokarmianie zimowe ma natomiast zupełnie inny charakter – jego zadaniem jest szybkie uzupełnienie brakujących zapasów.

Syrop cukrowy – najprostszy sposób uzupełniania zapasów

Najbardziej tradycyjnym i ekonomicznym pokarmem wykorzystywanym do jesiennego zakarmiania jest syrop przygotowany z cukru i wody.

W praktyce często stosuje się proporcję 3:2, czyli trzy części cukru na dwie części wody. Stosowane są również bardziej skoncentrowane syropy, np. 2:1. Im więcej cukru w stosunku do wody, tym mniej pracy pszczoły muszą wykonać przy zagęszczaniu pokarmu.

Syrop 1:1 jest natomiast znacznie bardziej typowy dla podkarmiania pobudzającego. Zawiera dużo wody i wymaga od pszczół większego odparowania jej przed zmagazynowaniem.

Podczas przygotowywania syropu nie ma potrzeby go gotować. Cukier należy rozpuścić w odpowiednio ciepłej wodzie, a następnie pozwolić pokarmowi ostygnąć przed podaniem. Nadmierne podgrzewanie cukrów sprzyja powstawaniu HMF – związku, którego w pokarmie dla pszczół należy unikać.

W większych pasiekach bardzo wygodnym rozwiązaniem są również gotowe syropy inwertowane i inne preparaty przeznaczone do żywienia pszczół. Ich podstawową zaletą jest wygoda, powtarzalność składu i oszczędność czasu. Dla małej pasieki przygotowanie syropu z cukru może być natomiast rozwiązaniem znacznie bardziej ekonomicznym.

Ciasto – kiedy ma sens?

Ciasto cukrowe ma w gospodarce pasiecznej swoje bardzo konkretne zastosowanie, ale nie powinno być automatycznie traktowane jako zamiennik jesiennego zakarmienia płynnym pokarmem.

Jesienią syrop pozwala pszczołom zgromadzić zapas w plastrach, czyli dokładnie w takiej formie, w jakiej będą go później wykorzystywać podczas zimowli. Ciasto jest natomiast szczególnie przydatne wtedy, gdy potrzebujemy zapewnić rodzinie dostęp do pokarmu w okresie chłodnym albo awaryjnie uzupełnić niedobór.

Jego ogromną zaletą jest brak konieczności podawania dużej ilości płynu. Można je umieścić bezpośrednio nad kłębem, dzięki czemu w razie potrzeby pszczoły mają dostęp do pokarmu nawet w okresie, kiedy warunki atmosferyczne nie pozwalają na normalne pobieranie i przetwarzanie syropu.

Warto jednak pamiętać, że do wykorzystania ciasta pszczoły potrzebują wody. Z tego powodu ciasto jest świetnym rozwiązaniem awaryjnym, ale niekoniecznie najlepszym sposobem na zgromadzenie całego jesiennego zapasu.

Największe zagrożenie podczas karmienia – rabunek

Jesienne dokarmianie wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ wraz z końcem pożytków rośnie ryzyko rabunków.

W czasie obfitego pożytku pszczoły mają łatwy dostęp do naturalnego pokarmu. Kiedy jednak nektar przestaje dopływać, zapach syropu w pobliżu pasieki może stać się dla nich bardzo silnym bodźcem. Wystarczy rozlana porcja pokarmu, pozostawiona na chwilę ramka z miodem czy nieszczelna podkarmiaczka, aby zainteresować pszczoły z innych rodzin.

Rabunek może rozwijać się bardzo szybko i jest szczególnie niebezpieczny dla rodzin słabych. Pszczoły rabujące potrafią w krótkim czasie wyniszczyć rodzinę, która nie jest w stanie skutecznie obronić swojego gniazda.

Dlatego podczas jesiennego karmienia obowiązuje jedna podstawowa zasada: pokarm powinien znajdować się wyłącznie wewnątrz ula i być niedostępny dla pszczół z zewnątrz.

Syrop najlepiej podawać wieczorem. Wszystkie rozlane resztki należy natychmiast usunąć, a podkarmiaczki powinny być szczelne i czyste. Nie należy pozostawiać ramek z miodem lub syropem przed ulami ani wykładać ich na pasieczysku „do wylizania”. W okresie bezpożytkowym takie praktyki mogą być początkiem poważnego problemu.

Szczególną uwagę trzeba zwrócić na rodziny słabsze. Zwężenie wylotka pozwala ograniczyć przestrzeń, której rodzina musi bronić, i może znacznie ułatwić jej odpieranie prób rabunku.

Nie wszystkie rodziny powinny dostać tyle samo

Jednym z częstszych błędów początkujących pszczelarzy jest ustalenie jednej dawki dla całej pasieki. „Każda rodzina dostanie po tyle samo litrów” brzmi prosto, ale niekoniecznie ma sens.

Rodziny różnią się siłą, ilością zgromadzonego miodu, powierzchnią czerwiu i tempem pobierania pokarmu. Jedna może potrzebować kilku kilogramów uzupełnienia, druga kilkunastu, a trzecia w ogóle nie wymagać intensywnego dokarmiania.

Dlatego znacznie bardziej praktyczne jest prowadzenie prostych notatek. Warto zapisać stan zapasów przed rozpoczęciem karmienia, ilość podanego pokarmu i późniejszą ocenę zapasów. Po kilku sezonach takie zapisy stają się bardzo wartościowym źródłem wiedzy o własnej pasiece.

Nie należy też mylić ilości podanego syropu z ilością zgromadzonego zapasu. To, że pszczoły pobrały dziesięć litrów, nie oznacza automatycznie, że w ulu znajduje się odpowiednia ilość pokarmu. Liczy się końcowy efekt.

Kiedy zakończyć karmienie?

Jesienne karmienie powinno mieć swój koniec.

Jeżeli rodzina ma już wystarczającą ilość zapasów, dalsze podawanie pokarmu nie przynosi korzyści. Wręcz przeciwnie – może nadmiernie zapełnić gniazdo i ograniczyć przestrzeń potrzebną matce.

Właściwy moment zakończenia karmienia powinien wynikać z oceny rodziny, a nie wyłącznie z kalendarza.

Nie chodzi o to, aby pszczoły miały w ulu maksymalną ilość pokarmu. Chodzi o to, aby miały ilość wystarczającą do bezpiecznej zimowli, rozmieszczoną w sposób umożliwiający jej wykorzystanie.

A co z warrozą?

To temat, którego nie wolno odsuwać na dalszy plan.

Możemy zapewnić rodzinie odpowiednią ilość pokarmu, ale jeżeli pszczoły zimowe zostaną silnie zaatakowane przez warrozę, sama spiżarnia nie rozwiąże problemu.

Późne lato jest okresem szczególnie ważnym pod względem zdrowotności rodziny. To właśnie wtedy powstaje pokolenie pszczół, które ma przetrwać zimę i rozpocząć pracę wiosną. Dlatego kontrola poziomu porażenia i skuteczne zwalczanie warrozy powinny być integralną częścią przygotowania rodziny do zimowli.

Najprościej mówiąc: cukier nie zastąpi zdrowej rodziny.

Dobre dokarmianie to nie tylko pokarm

Przygotowanie rodziny do zimy jest procesem, a nie pojedynczą czynnością.

Najpierw oceniamy rodzinę i jej zapasy. Następnie sprawdzamy stan zdrowotny, w tym problem warrozy. Oceniamy, czy naturalny pożytek nadal zapewnia rodzinie wystarczającą ilość pokarmu. Jeżeli nie – uzupełniamy zapasy odpowiednio dobranym pokarmem. W trakcie karmienia obserwujemy tempo pobierania, kontrolujemy ryzyko rabunku i nie dopuszczamy do nadmiernego zapełnienia gniazda.

Dopiero wtedy możemy powiedzieć, że rodzina rzeczywiście została przygotowana do zimowli.

Na koniec jedna zasada, którą warto zapamiętać

Nie karmimy pszczół po to, żeby ul był pełny. Karmimy po to, żeby rodzina była przygotowana do zimy.

To zasadnicza różnica.

O powodzeniu zimowli decyduje nie tylko ilość cukru. Liczy się siła rodziny, jakość pszczół zimowych, zdrowotność, obecność dobrej matki, prawidłowo ułożone gniazdo, odpowiednia ilość i rozmieszczenie zapasów oraz bezpieczne przeprowadzenie samego procesu karmienia.

Syrop jest narzędziem. Ciasto jest narzędziem. Podkarmiaczka jest narzędziem.

Najważniejsza pozostaje obserwacja rodziny i dostosowanie gospodarki do jej rzeczywistych potrzeb.

Bo dobra zimowla zaczyna się nie wtedy, kiedy pojawia się pierwszy śnieg.
Zaczyna się właśnie teraz – pod koniec lata, kiedy pszczoły wychowują pokolenie, które będzie musiało przetrwać zimę. 🐝🍯

Dziękujemy za wsparcie ❤️🐝❤️
Tego typu inicjatywy udowadniają, że ochrona zapylaczy 🐝i dbałość o środowisko są dla Naszego Regionu priorytetem.👍

🍯📌🐝 PSZCZELARZE – TO ZAPROSZENIE JEST DLA WAS!

🐝🌳🍯 12 września spotykamy się w Cieplicach na Międzynarodowych Warsztatach Pszczelarskich i chcemy, żeby tego dnia Plac Piastowski naprawdę należał do pszczelarzy!

Dlatego zapraszamy Was nie tylko jako gości.

🍯📌Przyjedźcie ze swoimi wyrobami i wystawcie się w Cieplicach! 📌🍯

Nie ma znaczenia, czy prowadzicie dużą pasiekę zawodową, czy macie kilkanaście uli i wyjątkowy miód, którym chcecie się pochwalić. Chcemy pokazać różnorodność naszego pszczelarstwa, ludzi, którzy za nim stoją, ich wiedzę, pracę i pasję.

🍯 Przywieźcie swoje miody i produkty pszczele.
🐝 Pokażcie swoją pasiekę.
🤝 Poznajcie innych pszczelarzy i nawiążcie nowe kontakty.
💬 Porozmawiajmy o tym, co dziś w pszczelarstwie ważne.
🌿 Pokażmy mieszkańcom i turystom, jak ogromne znaczenie mają pszczoły i ludzie, którzy się nimi opiekują.

🛎️ Będą pszczelarze z regionu i goście zza granicy, pokazy, lokalni producenci, organizacje i instytucje. W tym roku spotykamy się również ze środowiskiem myśliwych obchodzącym swoje 80-lecie, więc zapowiada się naprawdę duże wydarzenie.

🐝Chcemy jednak, żeby jego sercem byli PSZCZELARZE.🐝

Nie przyjeżdżajcie więc tylko oglądać. Przyjedźcie się pokazać!
Niech Cieplice wypełnią się miodem, pszczołami, rozmowami i dobrą pszczelarską energią.

📅 12 września 2026
📍 Plac Piastowski – Cieplice

Chcesz wystawić swoje stoisko?

☎️ 500 038 217 – można również zostawić wiadomość SMS
💬 albo napisz wiadomość PRIV do RZP Jelenia Góra

Zgłoś się do nas i zarezerwuj miejsce.

Twórzmy razem Święto Pszczół w Cieplicach! 🐝🍯

Z serca zapraszamy – nie może Was zabraknąć!

Dolnośląskie konferencje pszczelarskie 2026 – dla wiedzy i współpracy

19.09.2026 r., godz. 9:00
Obiekt Hotelowy AGRO ul. Zwycięska 4 Wrocław

08:30–09:00 Rejestracja uczestników
09:00–09:05 Rozpoczęcie konferencji pszczelarskiej, Katarzyna Jarczewska, Dyrektor Dolnośląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
09:05–11:05 Prawidłowe znakowanie miodu i produktów pszczelich – wymagania prawne, jakość handlowa oraz najczęściej popełniane błędy w oznakowaniu.
11:05–11:10 Przerwa
11:10–12:10 Prezentacja uli pszczelich wykonanych z paździerzy konopnych i wełny owczej – przedstawienie wyników prac mających na celu obniżenie wagi korpusów
dr inż. Jacek Kołodziej, Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich, Państwowy Instytut Badawczy
12:10–13:10 Właściwości biologiczne i prozdrowotne miodu i propolisu
mgr farm. Elżbieta Hołderna-Kędzia, Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich,
Państwowy Instytut Badawczy
13:10–13:15 Przerwa
13:15-14:00 Dobry miód – jakie wymagania spełniać powinien?
14:00-14:15 Interwencje w sektorze pszczelarskim
Wojciech Karkulowski, Dział Technologii Produkcji Rolniczej, DODR
14:15–14:30 Rachunkowość FSDN
Monika Sapota, audytorka z ramienia
Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB
14:30 Zakończenie konferencji i obiad

Zapisy odbywają się poprzez link https://forms.gle/vo1v8v17WWnTfvaz8

🐝 Miód bez tajemnic - nowy przewodnik IJHARS dla pszczelarzy i konsumentów 👇

https://www.gov.pl/web/ijhars/miod-bez-tajemnic--nowy-przewodnik-ijhars-dla-pszczelarzy-i-konsumentow

Zapraszamy na Ogólnopolskie Dni Pszczelarza, które odbędą się w Kluczborku w dniach 4-6 września 2026 r. Uroczystości pod nazwą Rok Dzierżonowski przypominają, że w bieżącym roku obchodzić będziemy 120 rocznicę śmierci Ks. dr Jana Dzierżona.
Na stronie PZP można znaleźć formularz dla firm, które chciałyby przyjechać ze swoim stoiskiem.

W naszym Kole pszczelarze którzy zakończyli miodobrania ruszają z przygotowaniem pasiek do zimy!
🍯Kluczowym krokiem jest teraz skuteczne leczenie pszczół i walka z warrozą. Mamy dobrą wiadomość: pszczelarze, którzy skorzystali z programu ARiMR, otrzymają zwrot części kosztów zakupu leków.
💊📢 Ważne: Osoby, które dokonały zakupu za pośrednictwem naszego koła, będą mogły w najbliższym czasie odebrać leki! 🐝💊💉

🍯📢 Nowe zasady znakowania miodu od 14 czerwca 2026 r.

📚 Zapraszamy do zapoznania się z trzecim, zaktualizowanym wydaniem Przewodnika „Miód – znakowanie miodu”, uwzględniającym zmiany przepisów obowiązujące od 14 czerwca 2026 r.

🌍 Najważniejszą zmianą jest obowiązek podawania na opakowaniu nazwy państwa, w którym miód został zebrany. W przypadku mieszanek miodów etykieta musi zawierać nazwę każdego państwa pochodzenia oraz procentowy udział miodu z danego kraju (z dopuszczalną tolerancją ± 5%). Informacje te powinny być umieszczone w głównym polu widzenia i przedstawione w kolejności malejącego udziału.

🏷️ Dla opakowań o masie poniżej 30 g netto dopuszczono możliwość zastąpienia nazw państw ich dwuliterowymi kodami zgodnymi z normą ISO 3166-1 alfa-2.

🐝 Nowe przepisy likwidują również kategorię miodu przefiltrowanego. W konsekwencji produkt pozbawiony pyłku będzie kwalifikowany jako miód piekarniczy (przemysłowy), a nie miód przeznaczony do spożycia jako miód konsumpcyjny.

✅ Zaktualizowany przewodnik zawiera praktyczne wyjaśnienia i wskazówki dotyczące stosowania nowych wymagań oraz prawidłowego znakowania miodu zgodnie z obowiązującymi przepisami.

🔎 Zachęcamy do zapoznania się z publikacją na https://www.gov.pl/web/wijhars-wroclaw/znakowanie-miodu--praktyczny-przewodnik-dla-pszczelarzy-i-konsumentow-wydanie-iii

PS WPR 2023-2027: Więcej czasu na wnioski o płatność w 3 interwencjach pszczelarskich - Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Portal Gov.pl PS WPR 2023-2027: Więcej czasu na wnioski o płatność w 3 interwencjach pszczelarskich 26.06.2026 Zmiana dotyczy trzech z siedmiu interwencji skierowanych do hodowców pszczół i ich organizacji w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Pszczelarze, którzy u...

⚠️🚨 PSZCZELARZU, TO OSTATNI DZWONEK! 🚨⚠️

Czas ucieka! Masz czas do 18 czerwca 2026 roku na dopełnienie nowych formalności związanych z prowadzeniem pasieki.

🔍 Kogo to dotyczy?
WSZYSTKICH! Bez wyjątku. Nowe prawo nie rozróżnia pasiek towarowych od amatorskich. Rejestracji podlega każda pasieka, nawet jeśli posiadasz tylko jeden ul na własne potrzeby.

🔄 Ważne: Obowiązek dotyczy również pszczelarzy zarejestrowanych w przeszłości – wszyscy muszą dokonać ponownego zgłoszenia (przerejestrowania).

📋 Jak to zrobić?
Zgłoś się do lokalnego Powiatowego Inspektoratu Weterynarii, aby uzyskać Weterynaryjny Numer Identyfikacyjny (WNI).
Podać należy dokładną lokalizację pasieki oraz liczbę rodzin pszczelich.

⚠️ Konsekwencje braku rejestracji:
Brak zgłoszenia w terminie grozi karami finansowymi, uznaniem pasieki za nielegalną i brakiem możliwości udziału w interwencjach w sektorze pszczelarskim.

Nie czekaj na ostatnią chwilę! Działaj już dziś! 🐝⏳